Grindvlakte
Gedurende de laatste vier ijstijden, over een periode van 780.000 jaar, vormden de afzettingen van de gletsjers van de ijstijd de grindvlakte van München en daarmee een groot ondergronds waterreservoir. De grindvlakte vormt een grote driehoek rond de stad München, die door de Isar in twee ongeveer gelijke helften wordt verdeeld.
Het Alpine ijstroomnetwerk en zijn Voorlandgletsjers, waarvan de uitlopers zich uitstrekten over het huidige München, smolten aan het einde van de respectievelijke ijstijden weer. De gletsjers transporteerden puin en watermassa's naar de vlaktes rond München. Hier werd het puin afgezet terwijl het water wegsijpelde. De gesteentelagen reiken tot diep in de aarde. Tussen de sedimenten en gemengd in het grind ligt het gletsjerwater nog steeds.
De 640.000 jaar oude vaste laag helemaal onderin is afkomstig uit de oudste van de vier ijstijden, daarboven liggen vaste en lossere keien uit de drie jongere. Daartussen liggen dunnere lagen klei, die tijdens de warme periodes zijn afgezet. De gesteentelagen uit de vier ijstijden fungeren als een natuurlijke bescherming en filter.
Das eiszeitliche Tiefenwasser ist so seit tausenden von Jahren vor menschengemachten Verunreinigungen geschützt. Die Schadstoff- und Strahlenbelastung liegt bis heute unter der Nachweisgrenze und wird regelmäßig von unabhängigen Instituten überprüft. Durch Niederschlag bekommen die eiszeitlichen Wassermassen neuen und natürlich gefilterten Zulauf: Regen, der heute fällt, wird in circa 5.000 Jahren in diesem Wasserspeicher angekommen sein. Angereichert mit den verschiedenen Mineralien aus dem Gestein, die das Wasser auf dem Weg passiert.
De regeneratie van de waterbronnen van de grindvlakte van München begon dus met de regenval van duizenden jaren geleden en gaat voortdurend verder.
Vragen over de Grindvlaktes
Prof. Dr. Wilfried Hagg is glacioloog (gletsjeronderzoeker) en expert op het gebied van hydrologie en fysische geografie van het hooggebergte. We stelden het hoofd van de afdeling Geologie aan de Universiteit voor Toegepaste Wetenschappen in München vragen over de grindvlakte van München en het onderliggende Aqua Monaco mineraalwater.
Hoe is de grindvlakte van München ontstaan?
De grindvlakte van München werd tijdens verschillende ijstijden door het smeltwater van de Isar Loisach-gletsjer en de Inn Chiemsee-gletsjer afgezet, waarbij de bovenste laag in de laatste ijstijd werd gevormd (Würm-glaciaal, eindigde 10.000 jaar geleden). Deskundigen spreken van een glaciofluviaal sediment. Omdat de stenen uit de Alpen een relatief korte afstand te overbruggen hadden, gaat het meestal om grind, dat per definitie een diameter van 2 mm tot 6,3 cm heeft. De randen zijn afgeschilferd door het transport in stromend water en daardoor rond.
Hoe was het leven hier op het einde van de ijstijden?
Tijdens de ijstijden had het Alpenvoorland een toendraklimaat. Òmdat het te koud was voor de groei van bomen werd er een koude steppe gevormd over de permafrostgrond, vergelijkbaar met wat we vandaag zien in het Canadese of Russiche noordpoolgebied. Ook planten uit de subpolaire gebieden en uit Centraal-Azië zijn geïmmigreerd, de edelweiss is een bekend voorbeeld van een immigrant uit de ijstijd. Opvallende dieren waren grote zoogdieren zoals de mammoet, de wollen neushoorn of de holenbeer.
Wat zijn de kenmerken van de landschappen die ons omringen en die door de ijstijden zijn ontstaan?
Door de ijstijden zijn typische landvormen ontstaan. De voorlandgletsjers zorgden voor grote depressies, de zogenaamde tongbekkens. Deze zijn omgeven door beboste bergkammen, de morenen, en zijn vaak gevuld met meren.
Wat is het verschil tussen diepwater en bronwater uit de bergen?
Diep water vormt zich veel langzamer en blijft daardoor gedurende langere tijd in de ondergrond. Daardoor is het vaak goed gereinigd van schadelijke stoffen en is het zuurstofgehalte lager dan dat van bronwater dat zich dicht bij de oppervlakte bevindt.
Veel mensen vinden het moeilijk om het verschil te maken tussen leidingwater en Aqua Monica mineraalwater. Wat is hier het verschil in kwaliteit?
In het algemeen kan worden gesteld dat het leidingwater in München een mix is van verschillende brongebieden in het Mangfall- en Loisachdal en via een pijpleiding en een opslagsysteem naar München en naar de huishoudens stroomt. Het mineraalwater Aqua Monaco komt daarentegen uit één bron en wordt ter plaatse gewonnen en gebotteld. Mineraalwater is ook het strengst gecontroleerde levensmiddel in Duitsland.
Hoe werkt het filteren van het water door de rotslagen precies?
Wanneer het water door de fijne poriën van het losse gesteente sijpelt, werken die als een mechanische filter waarin zelfs de zeer kleine deeltjes vuil en verontreiniging blijven hangen zoals in een zeef. Maar ook opgeloste of gasvormige verontreinigingen kunnen aan de oppervlaktes van bepaalde gesteentedeeltjes, de zogenaamde ionenwisselaars, worden gebonden.
Is de watervoorziening eindig?
Voor grondwater kan een evenwicht worden gevonden tussen onttrekking (door mens en plant) en aanvulling (door infiltratie). Duurzaam gebruik betekent dat er niet meer wordt gewonnen dan er nieuw wordt gevormd. Als de onttrekking groter is, neemt het volume van het reservoir af en zal het vroeg of laat uitdrogen. Aqua Monica mineraalwater wordt duurzaam gewonnen en maandelijks getest met een rustwaterniveautest: het waterniveau mag niet dalen terwijl de pomp op volle toeren draait.
Prof. Dr. Wilfried Hagg
Nederlands 
Deutsch 
English 
Français